‘Natuurlijke Ozempic’: berberine, psyllium, wat zeggen de studies?

De titel ‘natuurlijke Ozempic’ heeft al meerdere dragers gehad. Eerst berberine, een plantenextract in capsules. Daarna psyllium, een vezel die we vooral kenden van het schap voor de stoelgang. Toen een drankje van havermout, gemixt met water en limoen, dat op sociale media ‘Oatzempic’ werd gedoopt. Telkens dezelfde onuitgesproken belofte: buiten de arts om krijgen wat een medicijn doet.

We hebben de studies erbij gepakt die voor elk van die kandidaten worden aangehaald. Geen enkele rechtvaardigt de bijnaam, en een van de meest geciteerde is zelfs ingetrokken door het tijdschrift dat haar had gepubliceerd. Dit is wat ze zeggen, en wat men ze laat zeggen.

Het medicijn waarvan de naam wordt geleend

Ozempic (semaglutide) is een injecteerbaar medicijn dat wordt voorgeschreven bij diabetes type 2. Hetzelfde molecuul is in een hogere dosis toegelaten voor de behandeling van obesitas, onder de naam Wegovy. Semaglutide bootst GLP-1 na, een verzadigingshormoon dat de darm na de maaltijd afgeeft, met één beslissend verschil: het natuurlijke hormoon wordt binnen een à twee minuten afgebroken, terwijl semaglutide volgens de productinformatie die het Europees Geneesmiddelenbureau publiceert een halfwaardetijd van ongeveer een week heeft.

De resultaten hangen aan die werkingsduur. In de STEP 1-studie, in 2021 gepubliceerd in de New England Journal of Medicine, verloren de deelnemers met semaglutide 2,4 mg in 68 weken gemiddeld 14,9% van hun gewicht. Aan dat cijfer, behaald onder medisch toezicht en met gedocumenteerde bijwerkingen, zou elke kandidaat voor de bijnaam moeten worden afgemeten.

Berberine, de eerste ‘natuurlijke Ozempic’ van sociale media

Berberine bootst GLP-1 niet na, en het effect op het gewicht is bescheiden. Deze alkaloïde, onder meer gewonnen uit de zuurbes, is in klinische studies onderzocht, wat haar onderscheidt van de meeste concurrenten. Een meta-analyse bracht er in 2020 twaalf samen in Clinical Nutrition ESPEN. De auteurs concluderen tot een gewichtsdaling die ze zelf matig noemen, zonder verhouding tot wat tijdens een behandeling wordt gezien.

Het grootste probleem zit elders. In een advies uit 2019 oordeelt het Franse voedselveiligheidsagentschap ANSES dat berberine vanaf 400 mg per dag een farmacologische werking heeft. Het agentschap raadt haar af voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, voor kinderen en jongeren, voor mensen met diabetes of met lever- of hartproblemen, en voor wie medicijnen gebruikt. Een product dat een overheidsinstantie door zijn effecten in de buurt van een geneesmiddel plaatst, zonder dat het de beoordeling of de opvolging daarvan heeft, verdient beter dan een vleiende bijnaam. De Belgische consumentenorganisatie Testaankoop noemde de vergelijking met Ozempic in 2026 misleidend. Ons dossier over berberine zet alles op een rij.

Psyllium, een eerlijke vezel onder een verkeerde naam

Psyllium werkt via een zuiver fysisch mechanisme, zonder band met de GLP-1-receptor. De vezels nemen water op, vormen een gel in maag en darm en vertragen de doorgang van het voedsel. Je voelt je langer verzadigd.

Een meta-analyse van zes studies, samen 354 deelnemers met overgewicht, concludeerde in 2023 in het Journal of the American Association of Nurse Practitioners tot een gunstig effect op het gewicht wanneer psyllium maandenlang voor de maaltijd wordt ingenomen. Twee preciseringen helpen bij het lezen. Het gemelde effect blijft beperkt. En de drie auteurs zijn in dienst van Procter & Gamble, een bedrijf dat psyllium verkoopt, zoals hun affiliaties vermelden.

Niets daarvan diskwalificeert deze vezel, die verder haar nut heeft. Het diskwalificeert de vergelijking.

‘Oatzempic’, een recept zonder studie

Voor zover wij weten, heeft geen enkele klinische studie het gemixte haverdrankje onderzocht dat onder deze naam populair werd. Je kunt dus alleen redeneren vanuit de ingrediënten. Haver levert bèta-glucanen, viskeuze vezels waarvoor Europa claims toestaat over cholesterol en over de bloedsuiker na de maaltijd, bij precieze doses. Geen ervan gaat over gewicht.

Blijft een nogal alledaags vervangingseffect. Een glas haver met water in plaats van een steviger ontbijt, dat zijn minder calorieën in de ochtend. Dezelfde havermout als pap gegeten, met een schaaltje kwark of yoghurt erbij, zou waarschijnlijk beter verzadigen, omdat er dan eiwitten bij komen.

Appelazijn en de ingetrokken studie

Het sterkste argument voor appelazijn bestaat niet meer. Het steunde op een Libanese studie die in 2024 verscheen in BMJ Nutrition, Prevention & Health en die fors gewichtsverlies meldde bij 120 tieners en jongvolwassenen. Het tijdschrift trok haar in september 2025 in. De statistici die de uitgever inschakelde, konden de resultaten niet reproduceren en vonden meerdere analysefouten; de studie was ook niet vooraf geregistreerd, zoals de publicatieregels eisen.

Wat overblijft, is dun. Een systematisch overzicht in het European Journal of Nutrition, 2020 vindt het bewijs onvoldoende om iets te besluiten. Dat geldt dus ook voor de drankjes met azijn die rondgaan als ‘natuurlijke Mounjaro’.

Waarom de bijnaam niet klopt

Drie redenen volstaan. Eerst het mechanisme: geen van deze producten bindt zich aan de GLP-1-receptor of blijft er dagenlang zitten. Dan de omvang: de gemeten effecten, als ze er zijn, staan in geen verhouding tot die uit de studies met semaglutide. Ten slotte het kader. Een geneesmiddel wordt voorgeschreven voor een welomschreven situatie, de dosis wordt afgesteld, de effecten worden gevolgd. Een supplement dat je online koopt, biedt niets van dat alles, en ‘natuurlijk’ betekent niet onschadelijk, zoals de waarschuwing van ANSES over berberine laat zien.

Er is ook wat de bijnaam doet vergeten. De behandeling zelf werkt alleen zolang je haar gebruikt: een jaar na het stoppen met semaglutide hadden de deelnemers die in de verlenging van STEP 1 werden gevolgd twee derde van het verloren gewicht terug, volgens de resultaten in Diabetes, Obesity and Metabolism, 2022. We gaan daar dieper op in bij stoppen en weer aankomen. Als een medicijn met die kracht de kwestie niet voorgoed regelt, zal een kruidencapsule dat ook niet doen.

Wat overblijft als je het etiket weghaalt

Het lichaam maakt zijn eigen GLP-1, en we weten wat de afgifte bevordert: eiwitten en vezels bij elke maaltijd, tijd aan tafel, slaap, beweging. Het effect is echt, bescheiden en kortstondig. Het laat zich met geen enkele behandeling vergelijken, en dat hoeft ook niet om de moeite waard te zijn. Ons dossier over natuurlijke GLP-1 scheidt wat vaststaat van wat marketing is, en de gids over GLP-1-supplementen laat zien hoe je een etiket leest.

Wie zich afvraagt of een behandeling iets voor hem is, vindt het antwoord niet in een tijdlijn en niet in het supplementenschap. Dat bespreek je met een arts.

Dit artikel is bedoeld als informatie en vervangt het advies van een zorgverlener niet. Verander nooit iets aan je behandeling zonder overleg met je arts.